![](https://www.churchofjesuschrist.org/imgs/https%3A%2F%2Fassets.churchofjesuschrist.org%2F97%2F72%2F97723e3e9667db355dfcfe18188ac03566ce46ef%2Fdallin_h_oaks_what_has_our_savior_done_for_us.jpeg/full/!250,/0/default)
K’a’ru xb’aanuhom li qaKolonel choq’ qe?
Li Jesukristo kixb’aanu chixjunil li na’ajman choq’ re li qab’eenik sa’ ruchich’och’ toj sa’ li eechanihom kixk’uub’ li qaChoxahil Yuwa’ choq’ qe.
K’iila chihab’ chaq, sa’ li ch’utam re sabado ewu re jun ch’utub’aj-ib’ re oqech, kinnaw ru jun ixq li xye we naq eb’ li ramiiw ke’xb’oq chi q’ajk sa’ li iglees chirix k’iila chihab’, a’b’an ink’a’ kixnaw k’a’ru aj-e naq taaq’ajq. Re xkawresinkil xch’ool kinye re, “Naq taak’oxla chixjunil li xb’aanuhom li Kolonel choq’ aawe, taak’e reetal k’a’ut naq us tatq’ajq re xloq’oninkil ut k’anjelak chiru.” Kisach inch’ool naq kixsume, “K’a’ru xb’aanuhom choq’ we?”
K’a’ru xb’aanuhom li Jesukristo choq’ qe? A’an kixb’aanu chixjunil li na’ajman choq’ re li qab’eenik sa’ ruchich’och’ toj sa’ li eechanihom kixk’uub’ li qaChoxahil Yuwa’ choq’ qe. Tin’aatinaq chirix kaahib’ li na’leb’ li kixk’uub’. Sa’ xch’oolil li junjunq wan li Jesukristo, li Ralal Junaj Yo’lajenaq chiru. Li wankilal li nareek’asi chixjunil a’in, a’an “lix rahom li Dios, li naxpuktesi rib’ sa’ xch’ooleb’ li ralal xk’ajoleb’ li winq; jo’kan ut, q’axal wi’chik atawal sa’ xb’een chixjunil li k’a’aq re ru” (1 Nefi 11:22).
I.
Sa’ xq’ehil li domingo re li Paswa, us raj aatinak xb’een wa chirix lix waklijik li Jesukristo chi yo’yo. Li wakliik chi yo’yo sa’ xyanqeb’ chaq li kamenaq, a’an jun xnimal ru roqechal li qapaab’aal. A’an li rub’elankil li qatzol’leb’, li qab’aanuhom, ut li qayo’onihom chirix li taqak’ul chalel.
Laa’o naqapaab’ naq kiwakli chi yo’yo li Jesukristo jo’ ch’olob’anb’il sa’ li Santil Hu ut lix Hu laj Mormon, jo’kan naq naqapaab’ ajwi’ li k’utb’il k’iila sut sa’ li loq’laj hu, naq chixjunileb’ li neke’wulak sa’ li ruchich’och’ a’in te’wakliiq ajwi’ chi yo’yo.1 Jo’ kixye li Jesus, “Xb’aan naq yo’yookin, yo’yooqex ajwi’ laa’ex” (Jwan 14:19). Ut lix apostol kixk’ut naq “te’wakliiq chi yo’yo eb’ li kamenaq chi ink’a’ chik te’q’aaq” ut “li qach’och’el sululel taatiqib’aaq rik’in jun yu’amej li ink’a’ naq’aak” (1 Korintios 15:52, 54).
A’ut, li wakliik chi yo’yo ink’a’ ka’ajwi’ naxk’e li qayo’onihom chirix li kole’k chiru li kamk. A’an naxjal ajwi’ chan ru naqil li yu’am a’in.
Li wakliik chi yo’yo naxk’e qanawom ut qakawilal re xk’uyb’al li ch’a’ajkilal naqak’ul laa’o ut eb’ li qaraarookil komon sa’ li yu’am a’in. Naxjal chan ru naqil li qamajelel sa’ tib’elej, sa’ k’a’uxlej, malaj sa’ reek’ob’aal qach’ool li naqak’ul sa’ qayo’lajik arin. Naxk’e qametz’ew re taqakuy li rahilal, li majelal, ut li po’ok ch’oolej. Toowakliiq chi yo’yo chiqajunilo, jo’kan naq naqanaw naq wan xraqikeb’ li qamajelal ut li qach’a’ajkilal sa’ ruchich’och’.
Li wakliik chi yo’yo naxnimob’resi ajwi’ li qajom chixpaab’ankileb’ lix taqlahom li Dios chiru li qayu’am. Naq toowakliiq sa’ xyanqeb’ li kamenaq re taaraqe’q aatin chiqix sa’ roso’jik, naqaj xk’ulb’aleb’ li osob’tesiik q’axal ninqeb’ yeechi’inb’il reheb’ li ani waklijenaq chi yo’yo.2
Jo’kan ajwi’, li yeechi’ihom naq sa’ li wakliik chi yo’yo truuq toowanq rik’in li qajunkab’al—li qab’eelom, li qixaqil, li qakok’al, li qana’ qayuwa’, ut li qalal qak’ajol—a’an naxkawob’resi qach’ool chirilb’al chi us li qajunkab’al sa’ li yu’am a’in. Nokoxtenq’a ajwi’ chixraab’al qib’ sa’ li yu’am a’in, ut naxk’ojob’ qach’ool naq neke’kam li qakomon. Naqanaw naq li jachok a’in chiru yal junpaat taawanq, ut naqoyb’eni rilb’aleb’ wi’chik sa’ sahil ch’oolejil. Li wakliik chi yo’yo naxk’e qayo’onihom ut qametz’ew chi kuyuk sa’ royb’eninkil li kutan a’an. Nokoxkawresi ajwi’ choq’ re li qakamik—us ta nachal sa’ junpaat.
Chixjunil li naxk’e li wakliik chi yo’yo naxsume li patz’om “K’a’ru xb’aanuhom li Jesukristo choq’ we?”
II.
Choq’ re li qak’ihal, lix kuyb’al qamaak, a’an li xnimal ru xyaalalil lix tojb’al rix li maak xb’aan li Jesukristo. Re loq’onink, naqab’icha:
Kiʼel xkikʼel, kixkʼul rahilal,
Chi anchal lix chʼool kikam
Re xtojbʼal rix li maak anchal,
Ut re xkʼeebʼal yuʼam.3
Laj Kolol qe ut laj Tojol qix kixkuy li rahilal li maak’a’ xtawb’al xyaalal re xmayejankil rib’ choq’ re lix maakeb’ chixjunil li te’xjal xk’a’uxl. Li mayej a’in kixq’axtesi li q’axal chaab’il, a’ li saq ruhil karneer maak’a’ xtz’ajnil, choq’ re lix b’isb’al chixjunil li maa’usilal, a’ lix maakeb’ chixjunil li ruchich’och’. Kixte li okeb’aal chiqu re taasaqob’resiiq qu chirix li qamaak re naq tooruuq chi q’ajk rik’in li Dios, li qaChoxahil Yuwa’. Li okeb’aal a’in teeb’il chiruheb’ chixjunileb’ li ralal xk’ajol li Dios. Re loq’onink, naqab’icha:
Nasach inna’leb’ naq ki’el sa’ xnimal xwankil
Re xkolb’al li aamej jo’ li we sa’ lin q’etq’etil,
Naq xnimal xrahom we laa’in toj naxyeechi’i.4
Li xnimal ru ut sachb’a-ch’oolejil maatan re lix tojb’al rix li maak xb’aan li Jesukristo naxtaw rub’elankil sa’ lix rahom li Dios choq’ qe. Naxch’olob’ xyaalal naq “nim lix loq’aleb’ li aamej sa’ rilob’aal li Dios”—li raameb’ chixjunil li kristiaan (Tzol’leb’ ut Sumwank 18:10). Sa’ li Santil Hu, li Jesukristo kixch’olob’ lix rahom li qaChoxahil Yuwa’ chi jo’ka’in: “Xbʼaan naq li Dios kʼaʼjoʼ naq kixra li ruchichʼochʼ: kixkʼe chaq li Ralal jun chiribʼil re naq chixjunil li taapaabʼanq re, inkʼaʼ taasachq, wanq bʼan xyuʼam chi junelik” (Jwan 3:16). Sa’ roso’jikeb’ li kutan, li Qaawa’ Jesukristo kixk’utb’esi naq a’an k’a’jo’ kixra li ruchich’och’, jo’kan naq kixk’e tz’aqal lix yu’am, re naq jo’ k’ihaleb’ te’paab’anq, te’ruuq chi ok choq’ ralal li Dios” (Tzol’leb’ ut Sumwank 34:3).
Chi jo’kan, ma nasach tab’i’ qach’ool naq naraqe’ lix Hu laj Mormon: Jun chik Ch’olob’anb’il Esil chirix li Kristo rik’in li na’leb’ naq re “tz’aqob’resinb’ilaq qe qu” ut “santob’resinb’ilaqo rik’in li Kristo,” laa’o tento “taqara li Dios chi anchal qametz’ew, qak’a’uxl, ut qakawilal”? (Moroni 10:32–33). Lix k’uub’anb’il na’leb’ re rahok tento naq taak’ule’q rik’in rahok.
III.
K’a’ chik ru xb’aanuhom li Kolonel Jesukristo choq’ qe? Rik’ineb’ lix profeet ut rik’in lix ruchich’och’il k’anjel, li Jesukristo kixk’ut chiqu li k’uub’anb’il na’leb’ re li kolb’a-ib’. Li na’leb’ a’in naxk’ut k’a’ru li yo’ob’tesink, k’a’ru aj-e li yu’am, k’a’ut naq wan li ka’pak’alil, ut k’a’ru li xtaql ch’oolej. A’an kixk’ut ajwi’ chiqu eb’ li taqlahom ut sumwank li tento taqapaab’, ut li k’ojob’anb’il k’anjel tento taqak’ul re naq tooruuq chi q’ajk rik’in li qana’ qayuwa’ sa’ choxa.
Sa’ li Santil Hu naqil li raatin: “Laa’in lix saqenk li ruchich’och’. Li taataaqenq we, ink’a’ taab’eeq sa’ li aak’ab’, wanq b’an lix saqenk li yu’am rik’in” (Jwan 8:12). Sa’ li k’utb’esinb’il na’leb’ re li qakutankil naqil, “K’e reetal, laa’in li Jesukristo, … jun saqen li ink’a’ naru chi muqmank sa’ q’ojyin” (Tzol’leb’ ut Sumwank 14:9). Wi naqataaqe li raatin, a’an naxkutanob’resi li qab’e sa’ li yu’am a’in ut naxk’e li qeechanihom sa’ li kutan chalel.
A’an nokoxra, jo’kan naq naxpatz’ qe naq taqajayali qak’a’uxl rik’in a’an ruuchil li k’a’ru re li ruchich’och’. Sa’ li raatin chirix li yu’am wa, li Jesus kixk’ut naq ink’a’ taqarahi ru li k’a’ru re li ruchich’och’—li k’a’ru naxk’e li wa re li yu’am a’in, a’b’an li maak’a’ naxk’e choq’ re li junelik yu’am.5 Jo’ naq li Jesus nokoxb’oq chi k’iilasutinb’il, “Taaqehin.”
IV.
Lix Hu laj Mormon naxk’ut naq sa’ xtojb’al rix li qamaak, li Jesukristo “kixnumsi li rahilal ut ch’a’ajkilal ut xyalb’al rix, li jar paay wan, ut a’in re naq taatz’aqloq ru li aatin li naxye, tixk’ul sa’ xb’een lix rahileb’ ut lix yajeleb’ lix tenamit” (Alma 7:11).
K’a’ut naq li Kolonel kixk’ul li ch’a’ajkilal a’in, “li jar paay wan”? Laj Alma kixye, “Tixkʼul saʼ xbʼeen lix majelal lix kawilalebʼ, re naq lix saʼ xchʼool nujenaqaq chi uxtaan, joʼ chanru li tzʼejwalej, re taaruuq tixnaw saʼ li tzʼejwalej chanru xkʼeebʼal xtenqʼankilebʼ lix tenamit joʼ chanru xmajelal lix kawilalebʼ ” (Alma 7:12).
Li qaKolonel nareek’a ut naxnaw li aaleek, li ch’a’ajkilal, ut li rahilal naqak’ul, xb’aan naq a’an kixnumsi chixjunileb’ chi anchal xch’ool sa’ xtojb’al rix li qamaak. Ch’olob’anb’il xyaalal a’in sa’ xkomon chik li loq’laj hu. Sa’ li Ak’ Chaq’rab’ naxye, “Ut anajwan naru xtenq’ankileb’ li yookeb’ raalenkil, xb’aan naq a’an ajwi’ kixkuy li ra naq ki’aaleek” (Hebreos 2:18). Laj Isaias kixye, “Matxiwak, xb’aan naq wankin aawik’in; … Laa’in ninkawob’resink ut nintenq’ank aawe” (Isaias 41:10). Chixjunil li neke’k’uluk re li rahilal tento raj taajultiko’q reheb’ naq li Kolonel kixk’ul ajwi’ xkomon li rahilal a’in, ut naq rik’in lix tojb’al rix li maak, a’an naxk’e qametz’ew chixkuyb’al.
Li profeet aj Jose Smith kixk’os ru chixjunil a’in sa’ li rox raqalil li paab’aal: “Laa’o naqapaab’ naq sa’ xk’ab’a’ lix tojb’al rix li maak xb’aan li Kristo, chixjunileb’ li winq neke’ru chi kole’k, rik’in ab’ink chiru li chaq’rab’ ut k’ojob’anb’il k’anjel re li Evangelio.”
“K’a’ru xb’aanuhom li Jesukristo choq’ we?” kixpatz’ li ixq. Sa’ lix k’uub’anb’il na’leb’ li qaChoxahil Yuwa’, a’an “kixyo’ob’tesi li choxa ut li ch’och’ ” (Tzol’leb’ ut Sumwank 14:9) re naq taayale’q qix sa’ ruchich’och, li na’ajman ru re taqasik’ li qachoxahil eechanihom. Sa’ lix k’uub’anb’il na’leb’ li Yuwa’b’ej, lix waklijik li Jesukristo chi yo’yo kixsach xwankil li kamk re naq ink’a’ chik tookamq. Lix mayej li Jesukristo naxk’e qawankil chixjalb’al qak’a’uxl ut chi q’ajk sa’ li qachoxahil ochoch. Eb’ lix taqlahom ut sumwank neke’xk’ut li qab’e, ut lix tijonelil naxk’e qaliceens chixb’aanunkil li k’ojob’anb’il k’anjel li na’ajman ru re q’ajk rik’in a’an. Ut li qaKolonel kixk’ul chi anchal xch’ool li jar paay chi rahilal ut majelal, re naq tixnaw chan ru xk’eeb’al qametz’ew sa’ li qach’a’ajkilal.
Li Jesukristo kixb’aanu chixjunil a’in xb’aan naq naxra chixjunileb’ li ralal xk’ajol li Dios. A’an li rahok li na’eek’asink re chixjunil, chalen chaq xtiklajik. Li Dios kixk’utb’esi sa’ li kutankil a’in naq “kixyo’ob’tesi li winq … ut ixq, jo’ chanru xjalam-uuch … ; ut kixk’e reheb’ taqlahom naq te’xra ut te’k’anjelaq chiru a’an” (Tzol’leb’ ut Sumwank 20:18–19).
Ninch’olob’ xyaalal chixjunil a’in, ut nintz’aama naq taajultiko’q qe li xb’aanuhom li Kolonel choq’ qe ut naq taqara ut took’anjelaq chiru a’an, sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.