![](https://www.churchofjesuschrist.org/imgs/https%3A%2F%2Fassets.churchofjesuschrist.org%2F02%2F21%2F02211d9667387935cf6e58b9e3106989d8145c07%2F02211d9667387935cf6e58b9e3106989d8145c07.jpeg/full/!250,/0/default)
Maakanab’ chi nume’k li hoonal re xch’olob’ankil xyaalal li Kristo
Li tz’aqal sahil ch’oolejil nak’ulman wi wan qach’ool chi nach’ok rik’in li Kristo ut xk’ulb’al jun xnawom ch’oolej choq’ qe.
Oob’ chihab’ chaq, kiqataqsi li quq’ re xxaqab’ankil li qaraarokil profeet, li Awa’b’ej Russell M. Nelson, jo’ Awa’b’ej re lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan―lix yaab’ xkux li Qaawa’ sa’ xkutankil li k’iik ut li k’utb’esinb’il na’leb’. Sa’ xk’ab’a’ a’an, naab’al li b’oqom xqak’ul ut xyeechi’i qe li loq’laj osob’tesiik wi taqajayali li qayu’am rik’in li qaKolonel, Jesukristo.
Sa’ 2011, naq yooko chaq chi k’anjelak wochb’een lin b’eelom jo’ aj jolominel sa’ li xchaq’al ru mision Curitiba, Brasil, naq wanko sa’ ch’utam ki’eek’an lin celular. Sa’ junpaat kiwaj xchupb’al, kink’e reetal naq lin yuwa’ yoo chaq chi b’oqok we. Sa’ junpaat kin’el sa’ li ch’utam re xsumenkil, “Alo, at inyuwa’!”
Sa’ xyaab’ xkux kiwab’i li reek’ahom: “Alo, Bonnie. Nawaj aatinak aawik’in. Xe’xye we naq wan lin yajel ELA.”
Naab’al li k’a’uxl kichal sa’ wulul, “Oyb’eni wan! K’a’ru li ELA?”
Lin yuwa’ ak yoo chaq chixch’olob’ankil, “Li wulul aj-ooq a’b’an lin junxaqalil tixkanab’ eek’ank chi timil timil.”
Kiweek’a naq chixjunil lin sutam kijala naq kiwab’i li xuwajel esil a’in. A’b’an sa’ li kutan a’an ink’a’ taasachq sa’ inch’ool, lix raqik li raatin ki’ok sa’ xchamal li waam. Lin raarookil yuwa’ kixye sa’ junpaat, “Bonnie, maakanab’ chi nume’k li hoonal re xch’olob’ankil xyaalal li Kristo.”
Kintz’il rix ut kintijok chirix li na’leb’ kixk’e lin yuwa’. Kok’ aj xsa’ ninpatz’ wib’ ma ninnaw k’a’ru naraj naxye maajun wa xtz’eqb’al li hoonal re xch’olob’ankil xyaalal li Jesukristo.
Jo’ laa’ex, yal jo’q’ehaq ninxaqab’ wib’ sa’ lix b’een domingo re li po ut ninwotz lin nawom chirix li Kristo. Naab’al sut ninch’olob’ li yaal chirix li evangelio jo’ xkomon junaq tzolok. Chi anchal inch’ool nink’ut li yaal ut ninch’olob’ lix choxahilal li Kristo jo’ misioneer.
A’b’anan, li tz’aam a’an kiweek’a choq’ we! Chanchan ta wi’ naq kixye, “Bonnie, maakanab’ naq li ruchich’och’ taanumtaaq sa’ aab’een! Tiikaqat chixpaab’ankil laa sumwank rik’in li Kolonel. Sik’ xk’ulb’al li rosob’tesinkil wulaj wulaj ut chiwanq aach’ool chixch’olob’ankil rik’in li Santil Musiq’ej resil lix wankilal ut lix wanjik sa’ laa yu’am!”
Wanko sa’ jun t’anenaqil ruchich’och’, rik’ineb’ li jalb’ehink li naxnach’obresi xsa’ qu ut li qaam taq’a sa’ xna’aj taqe’k. Jo’eb’ laj Nefita sa’ 3 Nefi 11, naqaj ru li Jesukristo. Ma nekek’oxla eerib’ aran, sa’ xyanqeb’ li ke’xnumsi naab’al li ch’a’ajkilal ut juk’e’k? Chan raj ru rab’inkil lix b’oqom li Kristo sa’ kristiaanil:
“Waklinqex ut chalqex wikʼin, re taaruuq teechʼik eeruqʼ saʼ xkʼatq insaʼ, ut joʼkan ajwiʼ re taaruuq teechʼeʼ xkʼobʼolal li klawx saʼ wuqʼ ut saʼ woq, re taaruuq teenaw naq laaʼin … lix Dios chixjunil li ruchichʼochʼ, ut kinkamsiik choqʼ re lix maak li ruchichʼochʼ.
“Ut … li ch’utch’uukil tenamit … li junjunq … ke’ilok rik’in xnaq’eb’ ru ut ke’ch’e’ok rik’in ruq’eb’, ut ke’xnaw … ut ke’xk’e reetal xjuneseb’.”1
Eb’ laj Nefita ke’nach’ok chi saheb’ xch’ool re xch’ikb’al li ruq’ saʼ xkʼatq xsa’ re reek’ankil xkʼobʼolal li klawx saʼ ruqʼ ut saʼ roq re taaruuq te’xnaw naq a’an aʼin li Kristo. Jo’kan ajwi’, naab’aleb’ li tiikil kristiaan naqatzoleb’ sa’ li Ak’ Chaq’rab’ sa’ li chihab’ a’in ke’wan xch’ool chiroyb’eninkil lix k’ulunik li Kristo. Ke’el sa’eb’ lix na’aj, lix meex re k’anjelak, ut meex re tzekank ut ke’xtaaqe, ke’xch’utub’ rib’ re xtaaqenkil, ut ke’chunla rik’in a’an. Ma wan qach’ool chi ok jo’ aj yehol nawom jo’ eb’ li ch’utch’uukil tenamit re li loq’laj hu? Li osob’tesink naqasik’, ma maak’a’ mas xwankil chiruheb’ a’an?
Naq li Kristo kirula’aniheb’ laj Nefita sa’ lix santil ochoch, lix b’oqom moko a’an ta xaqliik chi najt ut rilb’al, a’an b’an xch’e’b’al ut reek’ankil li tz’aqal aj Kolonel re li ruchich’och’. Chan ru nokoruhan chi nach’ok re xk’ulb’al li qanawom chirix li Jesukristo? Maare a’an xcha’al li kiraj xk’utb’al chiwu lin yuwa’. Maare ink’a’ tooruhanq chireek’ankil sa’ tib’elej jo’eb’ li ke’b’eek rochb’een li Kristo sa’ lix k’anjel sa’ ruchich’och’, a’b’an rik’in lix Santil Musiq’ nokoru chireek’ankil lix wankilal wulaj wulaj! Jo’ k’ihal naqaj ru!
Naab’al kintzol rik’ineb’ li saaj ixq re chixjunil li ruchich’och’ chirix xsik’b’al li Kristo ut xtawb’al innawom, wulaj wulaj chirix a’an. Nawaj xwotzb’al xnawomeb’ wiib’ reheb’ a’an:
Li xLivvy rilom li jolomil ch’utub’aj-ib’ chiru chixjunil lix yu’am. Jo’ k’aynaqeb’ chixb’aanunkil, sa’ rochoch neke’ril li oob’ chi ch’utam jo’ junkab’al. Junxil chaq, li ch’utub’aj-ib’ choq’ re xLivvy naraj naxye yal yiib’ank jalam-uuch malaj wark chi jo’q’ehaq. A’b’an li jolomil ch’utub’aj-ib’ re li octubre xnume’ jalan kiwan. Kireek’a naq re a’an tz’aqal.
Anajwan, li xLivvy kiraj tz’aqonk. Kixk’os xyaab’ lix celular ut kixtz’iib’a li kitoch’ok wi’ xch’ool xb’aan li Musiq’ej. Sachso xch’ool kikana naq kixk’e reetal li k’a’aq re ru li naraj li Dios naq tarab’i ut tixb’aanu. Li kixsik’ ru xb’aanunkil kixjal lix yu’am sa’ junpaat.
Ink’a’ naab’al kutan chik, eb’ li ramiiw ke’xb’oq re rilb’al jun li kaxmu yib’ ru. A’an kixye, “Kiweek’a naq li aatin ut li musiq’ej re li ch’utub’aj-ib’ ke’sutq’i sa’ waam, ut kiwab’i wib’ xyeeb’al naq ink’a’.” Jo’kan ajwi’, kixk’ul xkawilal xch’ool re xwotzb’al lix nawom chirix li Kolonel sa’ lix teep.
Chirix li kik’ulman a’an kixye, “Li kixsach inch’ool a’an, naq kiwab’i wib’ xch’olob’ankil naq li Jesus a’an li Kristo, kiweek’a naq li Santil Musiq’ej kixk’ut xyaalal jun sut wi’chik chiwu.”
Li xLivvy moko kitolk’ok ta jo’ jun pek chiru li ch’och’ sa’ lix raqik li xamaan re li ch’utub’aj-ib’; kixk’e b’an chi ab’ink li raam ut lix musiq’, ut aran kixtaw li Kolonel.
Li jun chik a’an xMaddy. Naq lix junkab’al ke’xkanab’ chalk sa’ li iglees, sachso kikana xMaddy ut ink’a’ kixnaw k’a’ru tixb’aanu. Naxk’e reetal naq ink’a’ yoo chixk’ulb’al li k’a’ru aajel ru. Jo’kan naq, ak wan chik oxlaju chihab’ re, xMaddy ki’ok chi tz’aqonk sa’ li iglees xjunes. Wan naq ch’a’aj li wulak sa’ junesal, a’b’an kixnaw naq tixtaw lix Kolonel sa’ li iglees ut kiraj wank b’ar wi’ wan a’an. A’an kixye, “Sa’ li iglees lin ch’ool nareek’a naq chanchan wan sa’ ochoch.”
Li xMaddy kixk’e sa’ xch’ool naq lix junkab’al kitz’ape’ sa’ junajil. Ki’ok chixk’amb’aleb’ chaq li riitz’in sa’ li iglees ut ke’ok chixtzolb’al li loq’laj hu sa’ kab’l. Rik’in xnumik li hoonal, lix na’ kichal rochb’eeneb’. Li xMaddy kixwotz rik’in lix na’ li rajom re xik sa’ mision ut kixpatz’ re lix na’ ma tixkawresi rib’ chi xik sa’ santil ochoch re rochb’eeninkil.
Anajwan li xMaddy wan sa’ li CCM. Yoo chi k’anjelak. Yoo chixch’olob’ankil resil li Kristo. Lix b’aanuhom kixtenq’aheb’ sa’ wiib’al lix na’ xyuwa’ re sutq’iik sa’ li santil ochoch ut rik’in li Kristo.
Jo’ li xLivvy ut xMaddy, naq naqasik’ xtaaqenkil li Kristo, li Musiq’ej nach’olob’an chirix a’an chi k’iila paay ru. Eb’ li nawom a’an re li Musiq’ej neke’k’ulman naq na’ux li kuyuk sa’, tijok, oyb’enink, ut xik chi uub’ej. Lix nach’ob’resinkil qib’ rik’in li Kristo nak’i xb’aan loq’onink chi kok’ aj xsa’ sa’ li santil ochoch, xjalb’al qak’a’uxl wulaj wulaj, xtzolb’al li loq’laj hu, tz’aqonk sa’ li iglees ut seminario, xtz’ilb’al rix li qosob’tesinkil naxk’e li yuwa’b’ejil aj k’anjel, xk’ulb’al chi saq qu li k’ojob’anb’il k’anjel, ut roxloq’inkil li qasumwank. Chixjunil a’an naxb’oq li Musiq’ej chixsaqenob’resinkil li qak’auxl, ut naxk’e qatuqtuukilal ut xkolb’al qix. A’b’an ma naqoxloq’i a’an jo’ jun loq’laj hoonal re xch’olob’ankil xyaalal li Kristo?
Naab’al sut xinwulak sa’ li santil ochoch, a’b’an naq ninloq’onin sa’ li rochoch li Qaawa’, nawan jun jalaak sa’ lin ch’ool. Wan naq, sa’ xkuyb’al insa’, ka’ajwi’ ninnumsi intz’okajik, a’b’an wan hoonal naq, ninsik’ li Musiq’ej chi wan rajb’al. Wan naq ninka’suti lin tij jo’ k’aynaqin, a’b’an wan ajwi’ hoonal naq ninkawresi wib’ chi anchal inch’ool re xk’ulb’al inna’leb’ rik’in li Qaawa’ sa’ lin tij.
Naqak’ul qawankilal wi neke’qab’aanu li k’a’aq re ru a’in jo’ jun xnawom li qach’ool ut ink’a’ yal re xb’aanunkil. Li jalaak taak’ulmanq chi ka’ch’inq ka’ch’inq, a’b’an taak’iiq rik’in li tz’aqonk wulaj wulaj sa’ li na’leb’ wan xyaalal chirix li Kristo. Naq naqak’anjela chi kok’ aj xsa’ lix k’utum a’an, naqak’ul xnawom qach’ool chirix a’an; naqakab’la qawanjik rik’in a’an ut rik’in li qaChoxahil Yuwa’. Nokowulak jo’eb’ a’an.
Naab’al li choqink wan xb’aan laj tza, jo’kan naq xb’aan a’an ch’a’ajaq rab’inkil xyaab’ xkux li Qaawa’. Li ruchich’och’, li qach’a’ajkilal, li qasutam moko ch’anch’ookeb’ ta, a’b’an naru naqeek’a li tz’okaak ut chaqi-eel chirix li k’a’aq re ru re li Kristo re “rab’inkil” chi saqen ru.2 Naqaj xk’eeb’al xmetz’ew li qak’a’uxl jo’ tzolomil ut jun xnawom ch’oolej li k’ojk’ooq rik’in li Kolonel wulaj wulaj.
Lin yuwa’ xikenaq junlaju chihab’ anajwan, a’b’an li raatin yo’yo wik’in: “Bonnie, maakanab’ chi nume’k li hoonal re xch’olob’ankil xyaalal li Kristo.” Nekexinb’oq re naq teek’ulub’a li b’oqom a’an. Sik’omaq li Kristo yalaq ta b’ar―ninnaw naq a’an wan aran!3 Li tz’aqal sahil ch’oolejil nak’ulman wi wan qach’ool chi nach’ok rik’in li Kristo ut xk’ulb’al jun xnawom ch’oolej choq’ qe.
Naqanaw naq sa’ roso’jikeb’ li kutan, “li junjunq xb’een aqej taab’asmanq, ut li junjunq ru’uj aq’ej tixch’olob’ xyaalal” naq li Jesus a’an li Kristo.4 Nintz’aama naq li nawom a’in taa’ok taxaq jo’ jun xcha’al qawanjik anajwan—re naq jo’q’e wanq qahoonal taqach’olob’ chi sa’ qach’ool: li Jesus yo’yo!
K’a’jo’ naq ninra. Jwal nokob’antioxin xb’aan lix tojb’al rix li maak, li naxk’e chi uxq naq “naru taatawmanq li junelik yu’am, ut chiqajunilo ink’a’ chik tookamq.”5 Ninch’olob’ xyaalal lix chaab’ilal ut lix loq’alil li Kolonel sa’ lix loq’laj k’ab’a’ a’an, hehe’, li Jesukristo, amen.